Erken Cumhuriyet Romanlarında Aydın

Bugün biz ne yitirdik?
Kaybettiğimiz o şey nedir?
Kaybettiğimiz “o şey”i bugün kimler dert ediniyor?
Aydınlar mı?
Aydın kimdir?
Aydın kime denir?
İşte, elinizdeki kitabın yazarı bu kayıp duygusu eşliğinde “araştırma nesnesi”ni geçmişte, Erken Cumhuriyet Dönemi’nde aydınların hikâyelerinde buldu. Bu dönem aynı zamanda “cumhuriyet değerleri”nin inşa edilmeye çalışıldığı, devrimci bir iyimserlikle yola çıkmıştı. Ulusal egemenliğe, bağımsızlığa, laikliğe, yurttaşlık özlemine, kadın-erkek eşitliğine, eğitimde bilimselliğe, kalkınmacılığa yönelik verdiği söz ile işine koyulmuştu. Osmanlı’nın son döneminden Millî Mücadele’ye, Cumhuriyet’in kuruluşuna uzanan süreçte şekillenen siyasal, toplumsal ve düşünsel çerçeve aydınlar ve yazarlar eliyle elbette dönemin pek çok sanat eserine özellikle de
edebiyatına yansıtıldı.
Bu dönemi iki yazar, iki edebiyatçı, romanlaştırdı. Hem aydın hem yazar kimlikleri ile “tarih olurken” eş zamanlı yazdılar bir bakıma.
Yakup Kadri ve Reşat Nuri; devrimin ışıltısı ile büyülenerek coşku ve neşelerinin yanında kaygılarını, sürecin zorluklarını, suskunlukla geçiştirileni, siyasi önderlere yönelik eleştirilerini, uyarılarını, önerilerini hem birer aydın olarak hem de romanlarında yer verdikleri aydınlar aracılığıyla edebiyatın prizmasından yansıtarak anlattılar okurlarına.
Bugün bize düşen ise işin belki de en eğlenceli kısmı “gideni ve gelmekte olan”ı anlamak için yakın tarihe yönelik okumak… Romanların eşliğinde araftaki aydının telaşına tanık olarak “Eyvah! Eyvah! Çok geç kalacağım!” serzenişini işiterek o aydınlarla “tavşan deliği”nden geçip geçmişe doğru bir yolculuğa çağırıyor sizi bu kitap.
Eşlik etmeye değer.

(Arka kapak yazısı)